توضیحات :
ادبیات نظری تحقیق حمل و نقل، اتوبوس تندرو، بی آر تی، پارکینگ، ایستگاه در 42 صفحه در قالب ورد قابل ویرایش.
بخشی از متن :
تاریخچه حمل و نقل در جهان و ایران :
بررسیهای تاریخی آشکار نموده است که از آغاز زندگی بشر در کره خاکی
موضوع حمل و نقل و جابجائی انسانها و کالا مطرح بوده است. در زمینه تکامل و
تحول حمل و نقل مدارک روشن و گویا در دسترس محققین نبوده است و تصاویری که
از آن زمان به صورت فسیل به جا مانده به سختی از روی آنها به وضع حمل و
نقل انسانهای اولیه پی بردهاند. روی این اصل، اطلاعات در این مورد مبتنی
بر حدسیات بوده است و آنچه که مسلم است زنان در آن زمان در حمل و نقل نقش
اساسی داشتهاند که با وسائل سنتی محمولههای خودشان را به محل مورد نظر
حمل میکردند و به این ترتیب انرژی آنها بدون اینکه در تولید مورد استفاده
قرار بگیرد بیهوده تلف میشد. بررسیهایی که در این زمینه بعمل آمده حاکی
از آن است که در اروپای شرقی از "سورتمه" بعنوان وسیله نقلیه استفاده
میشد، در مصر و آشور هم از سورتمه برای جابجائی بارهای سنگین بهرهبرداری
میکردند. (A. Burns , William: 1956)
سیصد سال قبل از میلاد مسیح فراعنه نیز از سورتمه استفاده میکردند. در
اسکاندیناوی در مسافرتها از اسکی استفاده میشد که با مرور زمان برای
سهلوت کار چرخهایی به سورتمه اضافه کردند. چرخ بعنوان نماد و سمبل حمل و
نقل نوین در ایجاد تمدنی که از آن به نام تمدن قرن بیستم یاد میشود
بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است. همچنین با اهلی کردن حیوانات از
نیروی آنها بعنوان نیروی محرکه استفاده میکردند. از رودخانهها و
دریاچهها نیز برای حمل از شناورها
بهرهبرداری میشد و به علت مشکل
بودن ساختن قایق چوبی از درختان و از پوست آنها برای جابجائی استفاده میشد
و گاهی دستههایی از نی را به هم میبستند وشناورمیساختند. همچنین
خیکهایی را پراز باد نموده و به جای قایق از آنها استفاده میکردند. با
گذشت زمان توانستند از بادبان بهرهبرداری بکنند و بدین ترتیب بار زیادتری
را به جاهای دور منتقل میکردند، لازم به ذکر است که عوامل طبیعی، امثال
خشکسالی و زلزله و پدیدههای دیگر به نوبه خود از انگیزه اصل تحرک و
جابجائی انسانها بودند که برای پیدا کردن منابع جدید و بهرهبرداری از
زمینهای قابل استفاده که دور از یکدیگر قرار گرفته بودند، آنهارا به تکاپو و
تلاش وا میداشت (رضائی 1389).
برای رسیدن به هدف، نیاز به وسایل حمل و نقل پیشرفته بود و گاهی برای
لشکرکشی و جنگ و جدال امکانات پیشرفته ضروری بوده است تا اینکه در قرن
هیجدهم در اروپا با استفاده از نیروی بار در وضع مهاجرت و حمل و نقل
دگرگونی عمیق بوجود آمد به طوری که در حال حاضر ما شاهد پیشرفتهای همه
جانبه حمل و نقل و تکنولوژی مربوطه هستیم و حتی بشر به فضا به راحتی
میتواند دسترسی پیدا کند.
در حال حاضر حمل و نقل و ارتباطات در مناسبات اجتماعی و اقتصادی جهان
نقش اساسی دارد. شیوههای صنعتی حمل و نقل در اوایل قرن بیستم به کشور
ایران راه یافته است و مثل سایر مناطق دیگر جهان، در اندک زمانی
دگرگونیهایی در ابعاد مختلف اقتصادی و اجتماعی و سیاسی کشور ایجاد کرده
است. هنری فورد مخترع آمریکائی هم به موازات این تحولات در 1896 اتومبیل
خود را برای اولین بار به نمایش گذاشت (پاکدل؛ 1386:9).
اتوبوسهای موتوری با سوخت بنزین به سال 1905 در شهرهای لندن و پاریس
مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین اولین خط اتوبوس در شهر نیویورک در سال
1905 شروع به کار کرد. از سال 1920 تا سال 1940 تغییرات زیادی در شکل وسایل
نقلیه و یا شکل عملکرد سیستم به وجود نیامد. بعد از جنگ جهانی دوم،
کارخانههای اروپایی برای برطرف کردن نیازهای خود شروع به کار کردند که
درنتیجه مدلهای مختلفی از اتوبوسها؛ مانند اتوبوسهای آکاردئونی در سال
1950 به وجود آمد. لازم به ذکر است که مطالعات نسل جدید اتوبوسهای با
فنآوری پیشرفته در آمریکا که در اصطلاح TTB[1] گفته
میشود از سال 1992 شروع شده است. در نیمه دوم قرن بیستم انواع اتوبوس با
شکلها و عملکردهای متفاوت ساخته شده و در کشورهای مختلف به کار گرفته شده
است.
تاریخچه حمل و نقل نشان میدهد که آزمایشات برای سیستم اتوبوس برقی از
سال 1880 میلادی شروع شد. اما سیستمهایی که آزمایش شدند مطمئن و قابل
اعتماد نبودند و نتوانستند نشان دهند این سیستم قابلیت استفاده عملی را
دارد.
قبل از جنگ جهانی اول در سال 1910 یک خط اتوبوس برقی با مسیر کوتاه در
((هالیوود)) و به فاصله کوتاهی همین سیستم در شهر ((مریل) راهاندازی شد.
هر دوی این سیستمها در مسیرهایی که از تقاضای کمی برخوردار بودند، استفاده
شدند. بنابراین نتوانستند از نظر اقتصادی هزینههای ساخت پروژه را تأمین و
آن را توجیهپذیر کنند.
در آغاز سال 1920 کوششهای دیگری برای ایجاد سیستمهای اتوبوس برقی در
شهرهای شمالی آمریکا و اروپا انجام شد. از طرحهای آزمایشگاهی و مطالعات
انجام شده، نتایج کاربردی مفیدی به دست آمد که براساس آن برای مثال در
شهرهای تورنتو و نیویورکسیتی در آمریکا و بیرمنگام در انگلستان، پروژههای
مختلفی از این نوع سیستم اجرا شد.
در پایان سال 1920 فنآوری این سیستم به صورت کاملاٌ توسعهیافته درآمد و
مدلهای جدید که دارای سرعت، شتاب کافی و راحتی بیشتری بودند تولید شدند.
این زمان مقارن شد با پایان کار ترامواهای شهری (Streetcars)، بنابراین
جایگزینی آنها با سیستم جدید اتوبوس برقی آغاز شد. این جایگزینی در لندن و
برخی شهرهای فرانسه و البته به طور وسیع در آمریکا انجام گرفت.
اولین پروژه در آمریکا و در مقیاس بزرگ، اجرای سیستم اتوبوس برقی در شهر
((سالت لیک)) در سال 1928 بود. نکته مهمی که باید به آن توجه کرد گسترش و
بهبود خیابانهای شهری در این زمان است که فرصت مناسبی را برای استفاده از
ظرفیت خیابانهای شهری فراهم کرد و درنتیجه موجب شد تا از هزینههای اقتصادی
اضافی در پروژه مذکور کاسته شود.
در سال 1973 تنها 5 شهر آمریکا شامل بوستون، دیتون، فیلادلفیا،
سانفرانسیسکو و سیاتل دارای سیستم اتوبوس برقی بودند. درآغاز راهاندازی،
سهم جابجائی مسافر با سیستم اتوبوس برقی در آمریکا، 10 درصد از کل حمل و
نقل آن کشور را تشکیل میداد.
لازم به ذکر است که برخی از کشورهای اروپای غربی به ویژه آلمان و سوییس
دارای سیستم مدرن و جدید اتوبوس برقی با سرویسدهی بسیار مناسب هستند،
البته در حال حاضر بعضی از کشورهای در حال توسعه نیز که واردات سوخت برای
آنها گران تمام میشود، به این نوع سیستم روی آوردهاند.
تاریخچه حمل و نقل نشان میدهد که اولین خط اتوبوس ویژه در شهر شیکاگو و
در سال 1939 آغاز به کار کرد. در سالهای بعد، نتایج به دست آمده از
مطالعات حمل و نقل نشان داد که ساخت خطوط و راههای دارای حق تقدم میتواند
راهکار مناسبی برای حمل و نقل بهتر مسافران باشد. پیامد این نتیجه منجر به
ارائه طرح حق تقدم برای وسایل نقلیه شخصی چندسرنشین (HOV)[2] شد.
با توجه به کلیه فعالیتهای انجام شده در جهت بهبود خدمترسانی اتوبوس و
شناخت کارآیی و انعطافپذیری این مجموعه، سیستمهای BRT در اواسط سال 1990
شکل گرفتند. در حال حاضر سیستمهای BRT در بسیاری از کشورها ازجمله کشور
ایران نیز، به فعالیت مشغولند.
- سابقه اتوبوسرانی در کشورهای پیشرفته:
با مطالعه و بررسی کشورهای توسعه یافته جهان هیچ سند قابل استناد و
معتبر درخصوص اتوبوسرانی مشاهده نکردیم. هرچند که هماکنون در بیشتر این
گونه کشورها وسائط نقلیه پیشرفته ازقبیل مترو- مونوریل- سرویسهای حمل و نقل
مسافر را با بهترین شیوه و مطلوبیت ارائه میدهند و موجب رضایت مردم را
فراهم مینمایند بطوریکه با مقایسه کشور خود با این کشورها فرق و اختلاف
فیمابین را اززمین تا آسمان ملاحظه میکنیم که با این مطلب به تسلسل
میتوان به راهاندازی سیستم اتوبوسرانی قبل از کشورهای درحال توسعه و
توسعه نیافته دانست لکن براساس بررسی های انجام شده هیچ سند قابل ارائهای
یافت نشد تا به تاریخ دقیق راهاندازی سیستم اتوبوسرانی در کشورهای پیشرفته
و صنعتی برسیم لکن کیفیت بالای آن در این نوع کشورها بر کسی پوشیده نیست
بطوریکه نحوه و کیفیت خدمات رسانی اتوبوسرانی و متروی شهر یوکوهاما در کشور
ژاپن میتواند نمونه دیگری از موفقیت کشورهای صنعتی در جابجائی روزانه
جمعیت شهری آنها به شمار میرود (تقوایی، وفایی، 1387).
- سابقه اتوبوسرانی در کشورهای در حال توسعه :
در کشورهای در حال توسعه نیز درخصوص راهاندازی سیستم اتوبوسرانی مطلب و
سندی به غیر از مواردی که در چند کتاب به آن اشاره شده موردی نبوده، و همه
به سالنامه جینز اشاره کردهاند.
در سالنامه مذکور مشخصات و اطلاعات شهرهای جهان (تقریباً شهرها بزرگ) که
دارای سامانه اتوبوسرانی شهری هستند منتشر میگردد که در آن اطلاعات
اتوبوسرانی های تعدادی از شهرهای کشورهای در حال توسعه از قبیل: قاهره،
دمشق، دارالسلام، جده، اکراه، ادیس، تهران و کردوبا قید شده است. بر این
اساس به نظر میآید که حداقل تعدادی از این کشورها در زمینه حمل و نقل
درونشهری اقداماتی را انجام داده و موفقیتهایی نیز کسب کردهاند به عنوان
مثال از 31 شهر بررسی شده در قاره آسیا فقط 5 شهر صرفاً سامانه حمل و نقل
عمومیشان اتوبوسرانی بوده است و مابقی در کنار اتوبوس از حداقل یک تا چند
سامانه دیگر نیز برخوردار بودهاند. همچنین از نظر نسبت جمعیت به ازای هر
دستگاه اتوبوس وضعیت مطلوبی دارند. به عنوان مثال، متوسط نسبت مذکور در
شهرهای بررسی شده، کشورهای در حال توسعه کمتر از 1600 نفر به ازای هر
دستگاه اتوبوس است.
[1] Advance Technology Transit Bus
[2] High Occupancy Vehicle
